In Spectres de Marx (1993) munt de Franse filosoof Jacques Derrida de term ‘hauntology’: een samentrekking van ‘haunt’ en ‘ontology’. Hiermee bedoelt hij dat alles wat er is beïnvloed wordt door alles wat er niet meer is of wat er nóg niet is. Dit betekent dat het heden nooit zuiver als heden aanwezig is, maar altijd doordrongen is van geesten die we erven uit andere tijden en de orde verstoren. Deze these kan echter breder getrokken worden: alles wat we actief proberen te marginaliseren, groeit in de schaduw en verdwijnt niet, maar ‘spookt’ in een andere, bedreigende vorm rond. Er zijn ontelbare schimmen die we proberen te verdringen, misschien juist omdat hun bestaan de orde verstoort en ons tot een bepaalde plicht roept waar we geen gehoor aan durven te geven. In deze editie van Vooys willen we juist het tegenovergestelde doen: het spook het spook laten zijn. De literatuur biedt ruimte om uitdrukking te geven aan de verdrongen aspecten van het menselijk bestaan. In dit nummer lees je daarom over de duistere, spookachtige kanten van het bestaan: van eco- en bodyhorror tot aan de duivel als romanpersonage.

Anglist Bart Mulderij behandelt in het eerste artikel de weird fiction van de Welse auteur Arthur Machen (1863-1947). Mulderij analyseert twee vroege verhalen van Machen en laat zien dat horror niet altijd draait om monsters en bloed, maar vooral bestaat in de confrontatie van de lezer met een bovennatuurlijke werkelijkheid die het menselijke begrip overstijgt.

Neerlandica Lisa Wijker gaat aan de slag met de dichtbundel Shop Girl (2017) van Dominique De Groen en het genre van de bodyhorror. Daarbij onderzoekt ze hoe de verbeelding van lichaam en seksualiteit in horror maatschappelijk dominante hiërarchieën kan bevragen.

Historicus en filosoof Dimitri Goossens maakt vervolgens een reis door de geschiedenis van de kunst, religie en filosofie, en laat zien dat de gelijkstelling van licht en waarheid in veel culturen en tijdsperiodes dominant is geweest en pas recent is gaan wankelen. Daarbij pleit hij voor een herwaardering van de duisternis.

We vervolgen onze tocht door het duister met een artikel van letterkundige Bas Jongenelen over de duivel als romanpersonage. In zijn analyse van Ik kom hier nog op terug (2023) van Rob van Essen toont Jongenelen aan dat de duivel zich als personage goed verborgen kan houden, niet alleen voor andere personages maar ook voor de lezer.

Literair schrijver en neerlandicus Cor de Jong stort zich daarna op het duistere literair procedé van de mondegreen: een verkeerd verstane songtekst. Hij laat zien hoe Philip Huff in Dagen van Gras (2014) een intrigerend literair spel speelt waarin mondegreens alsmaar dubbele betekenislagen toevoegen.

In de vaste rubriek ‘Verstand van Zaken’ zet letterkundige en horrorkenner Evert Jan van Leeuwen het concept eco-horror uiteen. Hij betoogt dat horrorverhalen geen fantasieën zijn, maar de lezer confronteren met reële verderfelijke aspecten van het ‘goede’ leven: overmatige consumptie, verwoesting van de natuur en mentale manipulatie door Big Tech.

Voor de ‘Stijlbreuk’ maakten redacteuren Britt Corporaal en Tijs Boesschen Hospers een spannend schrapgedicht. In het interview gingen redacteuren Leonie Broekhuizen en Mai-Linh Hàn Nguyên in gesprek met schrijfster Alma Mathijsen over, onder meer, de betekenis die Mathijsen verleent aan duisternis.

Daarnaast bevat het nummer drie recensies, en niet alleen van boeken. Letterkundige Frauke Pauwels bespreekt ‘Geef me de ruimte’. Het eigenzinnige leven van Thea Beckman (2024) van Vivian de Gier. Docent en neerlandicus Guus van der Peet toetst de educatieve game MedievalMe (2025), die ontworpen is naar Jacob van Maerlants Der naturen bloeme. Van hetzelfde middelnederlandse werk maakte Ingrid Biesheuvel een hertaling (2024). Die wordt besproken door medioneerlandicus Jelmar Hugen.

Omslag: Jannah van Hout (https://www.jaantjeanna.com/)

Illustratie binnenwerk: Suzanne Wissink

 

Verkrijgbaarheid

Vooys 44.1 ‘In het duister’ is te bestellen met ons bestelformulier (€6,50 + €1 verzendkosten voor totale bestelling). Daarnaast is Vooys 44.1 te koop in diverse boekhandels in Nederland en in te zien bij een aantal binnen- en buitenlandse universiteitsbibliotheken. Ook oudere nummers zijn te bestellen via ons bestelformulier. De afgelopen vier uitgebrachte nummers kosten €6,50 per stuk (+ €1 verzendkosten voor de totale bestelling). Oudere nummers kosten €3,- per standaardnummer en €4,50 voor een dubbelnummer (+ €1 verzendkosten voor de totale bestelling).

 

Recensie-exemplaar

Een aanvraag voor een recensie-exemplaar kunt u doen door een mail te sturen naar abonneeservice@tijdschriftvooys.nl